Бастауыш сыныптардың әдістемелік бірлестігінде Ворона И.А. «БАББ ОБЖМ-ға көшу: функционалдық сауаттылықты бағалаудың бірыңғай талаптары» тақырыбында педагогикалық консилиум өткізді.

Мақсаты: білім алушыларда сауатты оқу дағдыларын, математикалық сауаттылықты қалыптастыруға арналған тиімді жұмыс түрлерін талқылау.

Педагогтер қажетті әрі пайдалы ақпаратпен бөлісіп, сауаттылықты дамытуға бағытталған әртүрлі тәсілдерді қолдану бойынша жұмыс жүргізді.

 

2026 жылғы 17 сәуірде педагог-зерттеуші, тағылымдамадан өтуші мұғалім Сманова А.Н. бастауыш сынып мұғалімдеріне арналған «ОБЖМ дайындықтың тиімді тәжірибелері» тақырыбында шеберлік сабағын өткізді.

Бастауыш сынып мұғалімдері арасында ОБЖМ тиімді дайындық жүйелі және мақсатты жұмысқа негізделеді. Ең алдымен оқушылардың білім деңгейіне талдау жасалып, олқылықтар анықталып, оларды жою бойынша алдағы жұмыс жоспарланады. Мұғалімдер ОБЖМ форматына жақын диагностикалық және жаттығу тапсырмаларын белсенді қолданады, бұл оқушыларға сұрақтардың құрылымы мен түрлерімен алдын ала танысуға мүмкіндік береді.

Оқушылардың оқу сауаттылығын, математикалық сауаттылығын дамытуға, сондай-ақ білімді күнделікті өмірде қолдана білу дағдыларына ерекше көңіл бөлінеді. Дайындық барысында әр оқушының жеке ерекшеліктерін ескеретін сараланған тәсіл қолданылады. Сабақтардың жүйелілігі, ата-аналардың қолдауы және педагогтардың тәжірибе алмасу, әдістемелік кездесулер өткізу арқылы кәсіби өзара әрекеттестігі маңызды рөл атқарады.

Осындай кешенді жұмыс оқушылардың білім сапасын арттыруға, өз күшіне деген сенімділігін қалыптастыруға және ОБЖМ сәтті өтуіне ықпал етеді.

  

Бүгінгі таңда мектеп оқушылары әртүрлі тестілеулер мен емтихандар тапсыруда: МОДО, ОЗНО, PISA, ҰБТ, қорытынды аттестаттау. Оларға дайындық көптеген оқушыларда алаңдаушылық туғызады. Мектептің педагог-психологы Құрманова М.М. ата-аналарға арналған «Балалардың алаңдаушылығын төмендету бойынша психологтың ұсынымдары» тақырыбында ақпараттық сессия өткізді. Іс-шараның мақсаты – ата-аналардың психологиялық сауаттылығын арттыру және балаларға эмоциялық қолдау көрсету мәселелерінде практикалық көмек беру.

Сессия барысында отбасында қолайлы әрі қолдаушы атмосфера қалыптастыру, күн тәртібін сақтау, баланың өзіне деген сенімділігін мақтау мен қолдау арқылы дамыту, сондай-ақ өзін-өзі реттеу дағдыларын қалыптастыру сияқты практикалық ұсынымдарға ерекше назар аударылды. Ата-аналарға үй жағдайында қолдануға болатын алаңдаушылық деңгейін төмендетуге арналған қарапайым жаттығулар мен әдістер ұсынылып, жадынамалар таратылды.

    

«Баланың ОБЖМ сәтті дайындалуына қалай көмектесуге болады» тақырыбындағы ата-аналар жиналысы мектеп пен отбасының оқушылардың жақсы білім нәтижелеріне қол жеткізу жолындағы күш-жігерін біріктіруге бағытталған.

ОБЖМ — бұл білім алушылардың білім жетістіктерінің мониторингі, ол негізгі пәндер бойынша балалардың білім мен дағды деңгейін анықтауға мүмкіндік береді. Оған сәтті дайындалу көбіне тек мұғалімнің жұмысына ғана емес, сонымен қатар ата-аналардың қолдауына да байланысты.

Ата-аналар үшін үйде оқу үшін қолайлы жағдай жасау маңызды: ыңғайлы жұмыс орнын ұйымдастыру, күн тәртібін сақтау, оқу мен демалысты дұрыс алмастыру. Үй тапсырмаларының орындалуын бақылау қажет, бірақ оларды бала үшін орындамай, қиындықтар туындаған кезде бағыт-бағдар беріп, көмектесу керек.

Оқылым сауаттылығын дамытуға ерекше көңіл бөлу қажет: күн сайын баламен бірге кітап оқу, оқығанын талқылау, мәтін бойынша сұрақтар қою. Сондай-ақ математикалық дағдыларды дамыту маңызды — есептер шығару, мысалдар орындау, білімді өмірлік жағдайларда қолдану.

Қолдау мен жағымды көңіл-күй басты рөл атқарады. Ата-аналар артық қысым жасамай, баланы тексеру жұмыстары арқылы қорқытпай, керісінше, ынталандырып, жетістіктері үшін мадақтап, сәтсіздік болған жағдайда қолдау көрсетуі керек.

Мұғаліммен ынтымақтастық, кеңестерге үнемі қатысу және баланың жетістіктеріне қызығушылық таныту білімдегі олқылықтарды дер кезінде анықтап, оларды жоюға көмектеседі.

Осылайша, мектеп пен отбасының бірлескен жұмысы, балаға деген назар және жайлы білім беру ортасын құру ОБЖМ сәтті дайындалудың кепілі болып табылады.

     

   

Приишим орта мектебі КММ 4 және 9-сынып оқушыларын ББЖМ-ға дайындау бойынша жүйелі жұмыс жалғасуда. Дайындықтың негізгі мақсаты – білім алушылардың білім сапасын арттыру, функционалдық сауаттылығын дамыту және тұрақты оқу дағдыларын қалыптастыру.

Дайындық аясында 2026 жылғы 4 ақпанда мектепте damoo.kz сайтында онлайн форматта сынама тестілеу өткізілді. Педагогикалық ұжым үшін сынама тестілеу білім алушылардың дайындық деңгейін талдауға, білімдегі олқылықтарды анықтауға және алдағы жұмысты түзетуге мүмкіндік береді.

Сынама тестілеу барысында барлық ұйымдастыру талаптары сақталды. Аудиторияларда пән мұғалімдері, сондай-ақ тәуелсіз мұғалім кезекшілік атқарып, рәсімнің ашықтығы мен объективтілігін қамтамасыз етті.

Сынама тестілеу қорытындысы бойынша нәтижелерге жан-жақты талдау жүргізіліп, қиындық туғызған оқушылар үшін консультациялар мен қосымша сабақтар жоспарланады. Әсіресе жеке қолдау көрсетуге, жиі кездесетін қателермен жұмыс істеуге және тест тапсырмаларымен жұмыс істеу дағдыларын дамытуға ерекше назар аударылады.

Мектептегі ББЖМ-ға дайындық жоспарлы әрі жүйелі түрде жүзеге асырылуда. Педагогтер, оқушылар және ата-аналардың бірлескен жұмысы қорытынды бағалаудан сәтті өтіп, жоғары нәтижелер көрсетуге мүмкіндік береді деп сенеміз.

   

  

Мектептің педагог-психологы Курманова М.М. педагогтарға арналған «ОБЖМ дайындық кезеңінде оқушыларға психологиялық-педагогикалық қолдау көрсету» тақырыбында консультация өткізді.

Кездесу барысында білім алушылардың мониторингке дайындық кезеңінде туындайтын алаңдаушылық пен күйзеліс себептері қарастырылды. Педагогтарға сабақ барысында қолайлы психологиялық ахуал қалыптастыру, оқушылардың өз күшіне деген сенімділігін арттыру және оқуға деген оң мотивацияны дамыту бойынша практикалық ұсыныстар берілді.

Сонымен қатар эмоционалдық шиеленісті төмендету әдістеріне ерекше назар аударылды. Атап айтқанда, қысқа релаксациялық жаттығуларды қолдану, іс-әрекет түрлерін алмастыру және әр оқушыға жеке тәсіл қолданудың маңыздылығы талқыланды.

Консультация барысында ата-аналармен өзара ынтымақтастықтың маңыздылығы да атап өтілді. Бұл білім алушыларға кешенді қолдау көрсетуге мүмкіндік береді.

Аталған шара педагогтардың кәсіби құзыреттілігін арттырып, оқушыларды ОБЖМ сапалы дайындауға қолайлы жағдай жасауға ықпал етті.

 

Төмен нәтижелер көрсеткен тақырыптар бойынша білімдегі олқылықтарды жою және білім алушыларды ОБЖМ дайындау сапасын арттыру мақсатында жаратылыстану-математикалық цикл мұғалімдерінің әдістемелік бірлестігінің отырысында оқу ісі жөніндегі директордың орынбасары Чирва А.В. педагогтермен «9-сыныптардағы “әлсіз” тақырыптарды талдау (математикалық және жаратылыстану-ғылыми сауаттылық)» тақырыбында жұмыс жүргізді.

Талқылау барысында орындалу пайызы ең төмен тақырыптар анықталып, білім алушылардың қиындықтарының себептері талданды, сондай-ақ алдағы жұмыс бағыттары белгіленді. Педагогтер анықталған олқылықтарды жоюдың тиімді тәсілдерін қарастырып, тәжірибе алмасты және оқу үдерісін түзету бойынша ұсыныстар алды.

  

Білім алушылардың білім жетістіктерінің мониторингі

Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңының 55-бабының 4-тармағына (2007 жылғы 27 шілде, 2021 жылғы 8 қаңтардағы өзгерістер мен толықтырулармен) сәйкес, орта білім берудегі сыртқы оқу жетістіктерін бағалау бастауыш және негізгі орта білім берудегі оқу жетістіктерін мониторингілеу (бұдан әрі – БОЖМ) деп өзгертілді.

Бастауыш және негізгі орта білім беру ұйымдарында БОЖМ – бұл білім беру ұйымдарынан тәуелсіз түрде оқу сапасын жүйелі түрде бақылау, білім алушылардың білім сапасын бастауыш және негізгі орта білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкестігін бағалау мақсатында жүргізіледі. БОЖМ тестілеуді дайындау және өткізу, нәтижелерді өңдеу мен жүйелі талдауды қамтиды. Сонымен қатар, білім сапасын қамтамасыз ету мақсатында әдістемелік көмек көрсетіліп, ұсыныстар әзірленеді.

4-сыныптағы БОЖМ

4-сыныптарда БОЖМ ақпараттық-коммуникациялық технологияларды (бұдан әрі – АКТ) қолдану арқылы кешенді тестілеу түрінде өтеді. Тест оқу тіліне сәйкес үш функционалдық сауаттылық бағыты бойынша жүргізіледі:

Оқу сауаттылығы – 10 тест тапсырмасы;
Математикалық сауаттылық – 12 тест тапсырмасы;
Жаратылыстану-ғылыми сауаттылық – 8 тест тапсырмасы.

Тест тапсырмаларының форматы: бір дұрыс жауапты таңдау.
Орындау уақыты: 75 минут (1 сағат 15 минут).
Ең жоғары балл: 30.

9-сыныптағы БОЖМ

9-сыныптарда БОЖМ АКТ қолдану арқылы кешенді тестілеу түрінде өтеді. Тест оқу тіліне сәйкес үш функционалдық сауаттылық бағыты бойынша жүргізіледі:
Оқу сауаттылығы (қазақ тілі, орыс тілі, ағылшын тілі) – әр тіл бойынша 10 тапсырмадан, жалпы 30 тест тапсырмасы;
Математикалық сауаттылық – 13 тест тапсырмасы;

Жаратылыстану-ғылыми сауаттылық (физика, химия, биология, география) – әр пән бойынша 8 тапсырмадан, барлығы 32 тест тапсырмасы (2 контекст негізінде).

Тест тапсырмаларының форматы: бір дұрыс жауапты таңдау.
Орындау уақыты: 150 минут (2 сағат 30 минут).
Ең жоғары балл: 75.